Mijn Modelspoorbaan: historie

Het begon ooit met een Märklin modelbaan

Zo rond mijn veertiende verjaardag kocht mijn vader een compleet opgebouwde Märklin-spoorbaan voor mijn broer en mij. Vooral ik heb mij daarop uitgeleefd door alles te veranderen en opnieuw te bebouwen.
Jarenlang heb ik er plezier van gehad tot de modelbaan te veel ruimte ging innemen op mijn kamer, toen heb ik alles afgebroken.
Foto's zijn er helaas niet van deze baan, wel andere tastbare herinneringen, en de belangrijkste is wel een tekening die ik vermoedelijk begin 1980 heb opgetekend als documentatie van deze baan en die ik vele jaren uit het oog had verloren maar gelukkig heb teruggevonden. De tekening laat niet alleen het sporenplan zien, maar ook alle toegepaste huizen en gebouwen.
 
 

De oude modelbaan

De baan was opgebouwd op spaanplaat en mijn broer en ik kregen deze baan omstreeks 1974.
Het was een Märklin-baan met metalen (ijzeren) rails van Märklin, die makkelijk kon roesten in de niet altijd volledig droge omgeving waarin de baan was opgesteld.
Het sporenplan was eenvoudig van opzet en bestond uit enkelsporige lussen, maar had toch twee nivo's door toepassing van een op- en afrit met spoorbrug. Er waren voldoende rijmogelijkheden met enkele (goederen) opstelsporen. Wissels waren elektrisch bedienbaar.
Aanvankelijk waren alle sporen zichtbaar, later werd het achterste spoor aan het oog onttrokken door een bergmassief opgebouwd met een geraamte van houten balkjes en kartonnen dozen en overdekt met krantenpapier en gips.
 
Het rijdend materieel op de eerste modelbaan was natuurlijk goedkoop en simpel: kleine 3-assige zwarte stoomlocjes, waarvan 2 stuks van de overbekende BR89 plus enkele eenvoudige goederenwagens. Later heb ik een goedkope Lima gelijkstroomloc (V200) omgebouwd om op wisselspanning te rijden. En kocht ik vier stuks 2-assige Roco "donderbus"-wagens die met wisselstroomwielen prima reden. Deze wagens liggen nog ergens in een oude doos, maar kunnen niet meer worden gebruikt. Verder reed ik destijds met drie Roco (bolkop) wagens plan D en die gebruik ik nog steeds op mijn huidige modelbaan.
 
De besturing van de treinen gebeurde destijds gewoon met de hand met behulp van Märklin trafo's met rijregelaar. Omkeren van de rijrichting geschiedde met 24V overspanning, wat leidde tot de bekende bokkensprongen. Later heb ik zelf een pulsbreedte rijregelaar gebouwd, met optrek en afrem-regelingen en een afneembaar bedieningspaneel met kabel waarmee rondgelopen kon worden. De Märklin locjes heb ik toen omgebouwd voor gebruik op gelijkspanning.
 
Wissels en seinen werden met de hand bediend middels de bekende blauwe wissel-schakelaars van Märklin met groene en rode drukknopjes. Later heb ik een elektronisch knoppenpaneel gebouwd met LED-terugmelding van de schakelstand en de mogelijkheid om alle wissels na aanzetten van de voeding in een voorkeur-stand te zetten.
Bepaalde schakelacties (om seinen of wissels in te stellen) konden met sleepcontact-bediende schakelrails worden uitgevoerd.  
Voor verlichting van de huizen werden natuurlijk gloeilampjes gebruikt, voor de straten zelf gemaakte straatlantaarns, alles bediend met goedkope drukschakelaars.
 
De scenery was compleet opgebouwd. Wegen waren opgeschilderd met lichtgrijze verf, het strooimateriaal was nog simpel en uitsluitend op basis van gekleurd zaagsel, er was in die tijd nauwelijks ander spul verkrijgbaar.
Huizen en gebouwen waren voornamelijk van Pola en Faller. Zoals: Faller station "Schönblick" (B103), de bekende Faller fontein (B232), Pola garage (B568), een klein Faller kerkje (B238), het Pola postkantoor (B564) en brandweerkazerne (B563), seinhuis/blokpost van Pola (B500) en Faller (B124), een winkelpand van Heljan.
Vermeldenswaard is verder de Pola portaalkraan die ik zelf met eenvoudige middelen bestuurbaar had gemaakt. Het kraanhuis kon ronddraaien middels een motor-aandrijving met vertragingskast gemaakt van een wekker, er was een aparte motor voor het bewegen van de takel en met een zelf gemaakte magneet konden goederen met een ijzeren kern worden verplaatst. Die aandrijving had ik graag nog eens willen bekijken, maar helaas ben ik een tamelijk "opgeruimd" type -niet altijd een goede eigenschap-, waardoor spullen die enige tijd ongebruikt ergens liggen al snel weggegooid worden...
 
Alleen een fraai Engels woonhuis/pub heeft nog een plekje op mijn huidige modelbaan gevonden, enkele gebouwtjes staan nog steeds op de modelbaan van mijn collega modelspoorder Wil Theunissen en de rest van de gebouwen en huizen die ooit mijn oude modelbaan sierden zijn inmiddels verschrot.
Een groot aantal zelf met de hand geschilderde figuren staat ook nog op mijn huidige modelbaan. En natuurlijk alle Wiking auto's die ik destijds al had gekocht of gekregen.
 
 

Tekening van de oude modelbaan

Hieronder staat een scan van de tekening die ik vele jaren geleden heb opgetekend ter documentatie en wellicht ook voor latere herinnering aan de modelbaan.
De tekening laat niet alleen het sporenplan zien, maar ook het stratenplan en de bebouwing.
 
 
De tekening van de oude modelbaan die ik na vele jaren weer heb teruggevonden, klik op het plaatje voor een vergrote weergave.

 
 
 

Rijdend materieel

Er is weinig bewaard gebleven van het rijdend materieel.
Ik heb nog foto's van het Märklin stoomlocje.
En de Roco bolkop rijtuigen rijden nog steeds op mijn modelbaan.
 
 
Een leuke herinnering, deze Märklin stoomloc met goederenwagens die mijn broer en ik in 1968 van Sinterklaas kregen in een beginsetje met een railovaaltje en een trafo.
Dit is één van de treintjes die op mijn Märklin-modelspoorbaan heeft rondgereden.

Dit is één van de Roco Plan D bolkop rijtuigen die destijds op mijn Märklin modelbaan rondreden, maar die ook op mijn huidige modelbaan nog steeds worden ingezet.

 
 

Nog steeds in gebruik

Enkele foto's van zaken die destijds op mijn oude modelbaan werden gebruikt en zijn meeverhuisd naar mijn huidige modelbaan of die van een ander.
 
 
Deze actieve vaandeldragers oefenen nog steeds vlijtig.
Overigens reed ook de oranje Opel Ascona op onderstaande foto destijds al rond op mijn modelbaan en waren veel van de zelf met de hand geschilderde figuren van de partij.

 
 

Dit Engelse woonhuis/pub is het enige pand dat is meeverhuisd naar mijn huidige modelbaan.

 
 

Dit (Pola) schuurtje stond destijds op mijn oude modelbaan en wordt nu gebruikt op de modelbaan van mijn collega modelspoorder Wil Theunissen.

 
 

Ook dit (geel omcirkelde) winkelpand van Heljan is verhuisd van mijn oude modelbaan naar de modelbaan van Wil Theunissen.

 
 


Website gertvanvoorst.nl - © Gert van Voorst - Gewijzigd op 29-6-2012.