Mijn Modelspoorbaan: treinprojecten

Binnenverlichting in de Artitec Plan-E rijtuigen

Inleiding
Artitec heeft bijzonder mooi uitgevoerde rijtuigen NS Plan-E uitgebracht.
Fraai aan de buitenzijde, ongekend fraai van binnen: het meerkleurige interieur is schitterend, zelfs de WC-pot in de WC ontbreekt niet - helaas is deze alleen te zien wanneer het dak wordt afgenomen. Zo'n interieur verdient het ten volle om verlicht te worden met de binnenverlichting die DigiRails speciaal voor deze rijtuigen produceert. Ze zijn per stuk verkrijgbaar maar ook per set van vijf stuks bedoeld voor twee stuks rijtuigen klasse 2, voor n stuks rijtuig klasse 1, voor het restauratierijtuig en voor het postrijtuig. Ik bezit de vijf genoemde rijtuigen Plan-E en heb de DigiRails set voor vijf verlichtingsprinten gekocht.
 
De handleiding die DigiRails meelevert voor montage bevat veel informatie voor inbouw.
Ik heb evenwel enkele aanvullingen.
 
 
Inbouwtips

  • Let erop dat de wielstellen goed zitten in beide draaistellen van de rijtuigen, voordat de stroomafnemers worden geplaatst. Per draaistel moet de isolatie in beide wielstellen dezelfde kant op wijzen, in beide draaistellen van een rijtuig moeten zo ten opzichte van elkaar gedraaid zitten.
  • Ga voorzichtig te werk met de plaatsing van de stroomafnemers want de koperen lipjes mogen niet knikken. Het is wat gepruts, ik heb een pincet gebruikt.
  • Wanneer er op de hals van het draaistel een witte kunststof ring zit, kan deze na montage van de stroomafnemer niet meer worden teruggezet, want dat past niet.
  • Probeer de draden vanaf de stroomafnemers na terugplaatsen van de draaistellen zoveel mogelijk uit zicht naar de bovenzijde van het rijtuig te leiden. Wanneer de binnenverlichting is aangeschakeld valt zo'n draad namelijk erg goed op!
  • Het instellen van de potmeters op de DigiRails printjes na inbouw is lastig: de potmeter zit namelijk aan de onderkant van de print. Ik heb de potmeters vr inbouw afgeregeld door ze aan te sluiten op een externe voeding van 15,0 Volt. De stroom heb ik vervolgens met behulp van de potmeter ingesteld op 16 milliAmpre, dat geeft een mooie uniforme verlichtingssterkte in alle rijtuigen.
  • Op elke print kunnen twee rode LED's voor verlichting van de sluitlichten worden geactiveerd. Ik heb dat gedaan in het restauratierijtuig en het postrijtuig (ik moet altijd een trein samenstellen die uit slechts 3 rijtuigen Plan-E plus een loc bestaat want mijn perrons zijn helaas niet zo lang). De rode LED's zijn helaas niet afgeschermd en het gevolg is een fel rood verlichte achterzijde van het rijtuig. De achterste ramen en het raam in de doorloopdeur heb ik daarom afgeplakt met folie om de rode gloed te verminderen, maar mooi is anders... De rode achterlichten zijn overigens, hoe kan het ook anders, mooi fel rood verlicht.
  • Nadat de inbouw van de verlichtingsprint in een rijtuig is voltooid, moet de kap stevig worden aangedrukt om een goede afdichting te krijgen.

Het resultaat: een mooie egale binnenverlichting met precies de juiste kleur waardoor het interieur goed kan worden bewonderd.
Maar ik heb toch nog enkele opmerkingen over de rijtuigen:
 
 
Opmerkingen

  • Bij twee van mijn rijtuigen is de verlichting knippervrij wanneer de rijtuigen rondrijden, maar bij de drie overige niet. Ik weet nog niet precies wat de oorzaak is. Alleen na enige druk van bovenaf op het rijtuig is de verlichting redelijk knippervrij. Mogelijk worden de wielen soms ietwat opgetild door een onbalans in de draaistellen waardoor er onvoldoende stroom kan lopen.
  • Door de stroomafnemers lopen de rijtuigen erg zwaar, dat vraagt dus om een stevige loc om de trein te trekken. Ook de draaistellen draaien om dezelfde reden erg zwaar, maar dat heeft nog niet tot een probleem geleid. Alleen de gebruikte koppelingen ontkoppelen af en toe spontaan (ik gebruik de Fleischmann Profi koppeling of de Roco standaard kortkoppeling).
  • Bij gebruik van kortkoppelingen is er jammer genoeg, zeker bij een rijdende trein, altijd een gaping zichtbaar tussen de rijtuig-overgangen.
  • Het vervangen van een vouwbalg (uitgevouwen of ingeduwd) gaat niet makkelijk. Zodra de gemonteerde balg wordt losgetrokken valt het glas van de doorloopdeur eruit, omdat die niet goed is gelijmd. En het kost veel moeite om de vervangende balg te plaatsen, want de bevestigingspunten daarvan moeten vallen in sleuven in het uitgevallen ruitje.
  • Wat eerdere proefritten al hadden aangetoond, bleek na montage van de binnenverlichting nog steeds aan de orde: de rijtuigen ontsporen erg vaak bij het rijden door afbuigende wissels en na het lopen in een recht railtraject vanuit een bocht. Er was ook altijd een knappend geluid hoorbaar. Het verwijderen van alle uitstekende delen (luchtslang en WC-pijpje) loste het probleem niet op. Na lang zoeken bleek een onder de bodem uitstekend stukje plastic van een interieur-element aan beide uiteinden van elk rijtuig het probleem te veroorzaken, want de NEM-koppelingsschacht blijft hier tegen haken wanneer deze vanuit een uitwijkende positie in de rechtdoorgaande positie moet gaan staan. De oplossing was simpel: het uitstekende deel met een scherp hobbymesje glad langs de onderzijde van de rijtuigbodem afsnijden.
 

Aanzicht op de onderzijde van n van de draaistellen van een tweede klasse Plan-E rijtuig. De stroomafnemers zijn goed zichtbaar. Het gele balkje geeft aan waar aan beide uiteinden van elk Artitec Plan-E rijtuig een stukje lichtblauw gekleurd plastic uitsteekt en de vrije beweging van de NEM koppelingsschacht hindert, waardoor de rijtuigen vaak ontsporen bij het rijden door afbuigende wissels of bochten. De oplossing is simpel: het uitstekende deel gewoon afsnijden...

 

Zo eenvoudig is het: na montage van de stroomafnemers wordt de verlichtingsprint met enkele stukjes dubbelzijdig klevende tape op de bovenzijde van een rijtuig gefixeerd, de twee zwarte draden vanaf de stroomafnemers worden op de print gesoldeerd en zie daar: een mooi verlicht rijtuig.

 

Mooie rode achterlichten op het Plan-E postrijtuig. Maar om te voorkomen dat het rode licht onbelemmerd door de achterste ruiten van het rijtuig schijnt, heb ik deze afgeplakt met goudfolie-papier. In het donker blijft evenwel een rode gloed rondom het raam zichtbaar...

 

Foto's
Foto's van Artitec Plan-E rijtuigen met ingebouwde DigiRails binnenverlichting. Van boven naar beneden: een tweede klasse rijtuig, een eerste klasse rijtuig, een restauratierijtuig en een postrijtuig. De kleur van de binnenverlichting is zeer goed gekozen waardoor het fraaie meerkleurige interieur prima tot zijn recht komt. Alleen de reizigers ontbreken nog.

 

Weliswaar nooit zichtbaar en zonder verlichting, maar zelfs de WC heeft een passend interieur bestaande uit WC-pot en wasbak!


Website gertvanvoorst.nl - © Gert van Voorst - Gewijzigd op 28-6-2012.