Mijn Modelspoorbaan: treinprojecten

Spelen met LokSound decoders

 
WAARSCHUWING
De garantie op modelspoor-artikelen kan komen te vervallen wanneer wijzigingen
worden aangebracht. Klik op het gevarenlogo om meer over dit onderwerp te lezen.
 

Inleiding
Ik ben altijd al ge´nteresseerd geweest in de mogelijkheid om zelf andere geluids-effecten te kunnen programmeren in mijn locs met LokSound-decoder. Door de aanschaf van de ESU Lokprogrammer is dit mogelijk geworden.
De programmer wordt geleverd met netvoeding, verbindingskabels voor aansluiting op een PC (COM-poort of USB-poort) en programmeer-software. Deze software kan worden gebruikt om geluidsprojecten van ESU te uploaden naar locs met LokSound-decoder, om zelf nieuwe geluidsprojecten op te zetten en om CV-registers van LokSound-decoders te kunnen bekijken en wijzigen. Het downloaden (uitlezen) van een aanwezig geluidsschema in een LokSound-decoder is overigens niet mogelijk.
Ik heb eveneens enkele losse LokSound-decoders aangeschaft en een aantal speakers zodat ik zelf locs die niet standaard met LokSound-decoder werden uitgeleverd kan voorzien van een geluidsdecoder.

 

Deze hardware is nodig om LokSound-decoders te kunnen programmeren. In het midden de Lokprogrammer. Links de USB-kabel voor de verbinding met de PC. Rechts de netvoedings-adaptor. Onderaan de rail waarop de locomotief of treinstel met de te programmeren LokSound-decoder wordt geplaatst.

 

En dit is een beeld van het programma dat nodig om de Lokprogrammer te kunnen gebruiken. Dit plaatje laat het geluidsschema zien van een ESU-geluidsproject voor een Amerikaanse dieselloc type FP7 voor een LokSound-decoder 3.0. Dit geluid heb ik als eerste projectje in mijn Mehano R4C 2003 loc geprogrammeerd. Het geluid van deze loc klinkt zo veel beter dan met het standaard aanwezige geluid. Vooral de typisch Amerikaanse meertonige hoorn klinkt zeer indrukwekkend!

 
 
Voorbeelden van locomotieven die standaard werden geleverd met LokSound-decoder
Wanneer je zelf LokSound decoders wilt gaan toepassen in locs die af fabriek niet zijn uitgerust met een geluidsdecoder kan het leerzaam zijn om onder de kap te kijken van locs die wel standaard zijn voorzien van een LokSound-decoder. Hieronder staan foto's van locs met LokSound-decoder.
 
Roco V200. Hier is een ronde speaker toegepast in een ESU houder die als klankkast fungeert. De speaker is naar beneden gericht. Het geluid kan via de openingen rondom het draaistel naar buiten. De decoder ligt bovenop de print in de loc.

Roco NS TEE. In het motorrijtuig van de TEE is meer dan voldoende ruimte aanwezig om de decoder en de rechthoekige speaker naast elkaar te plaatsen. De speaker ligt in een meegegoten klankkast. Het geluid kan naar buiten treden via de ventilatieroosters in het dak van het motorrijtuig.

Fleischmann Syntus Lint. De ronde speaker ligt op de vloer in een meegegoten houder die als klankkast fungeert en is goed zichtbaar door de ruiten. De decoder is ondergebracht in de WC-ruimte en het gematteerde glas voorkomt dat de decoder van buitenaf zichtbaar is.

Mehano R4C G2003. Hier is een rechthoekige speaker toegepast met ESU-klankkast en geplaatst in een uitsparing in het locframe. Het geluid kan evenals bij de Roco TEE door de ventilatieroosters in het dak van de loc naar buiten treden. De decoder heeft een plaats gevonden in de ruimte onder de motor.

 
 
Het programmeren
Welke acties zijn nodig om een ader geluidsschema te programmeren in een loc met LokSound-decoder ?

  • De voeding van de ESU Lokprogrammer aanschakelen en de USB-kabel met de PC verbinden
  • De loc op de programmeerrail van de ESU Lokprogrammer plaatsen
  • Het programmeerprogramma starten
  • Het gewenste geluidsschema openen, passend bij het type LokSound-decoder in de loc en de aanwezige hoeveelheid geheugen
  • Starten met programmeren, dat duurt enkele minuten
  • Het geluid kan direct worden getest, terwijl de loc op de programmeerrail staat, hiervoor de optie "Decoder Test" in de "Virtual Driver's Cab" kiezen

 
 
 

Eerste project: een ander geluidsschema in loc Mehano R4C 2003 programmeren

Mijn Mehano loc R4C 2003 was af fabriek standaard voorzien van een LokSound-decoder. Afgaande op het geluid wat deze loc liet horen, kan het geluid van de echte loc bepaald niet indrukwekkend worden genoemd. Daar gaan we dus wat aan doen door een ander geluidsschema te programmeren.
 
Tijdens de installatie van het programma voor de Lokprogrammer worden geluidsprojecten voor allerlei locs en treinstellen en voor de diverse typen LokSound-decoders op de PC ge´nstalleerd, waaruit naar believen geput kan worden. Overigens kunnen deze geluidsprojecten ook gedownload worden van de website van ESU.
 
Een eerste verrassing diende zich aan: er is een kennelijk zo'n groot verschil tussen LokSound-decoder versie 3.0 en 3.5 dat geluidsprojecten voor versie 3.5 niet uitwisselbaar zijn met versie 3.0. Het lukte mij namelijk niet om een geluidsproject voor versie 3.5 te programmeren in mijn Mehano loc, die is uitgerust met een LokSound-decoder versie 3.0. Het programma geeft dat overigens zeer onduidelijk aan: er wordt alleen gemeld dat het uploaden niet lukt vanwege een fout. Deze melding verschijnt ook wanneer de Lokprogrammer niet bereikt kan worden omdat de verbinding met de PC is weggevallen.
 
Ook verrassend is het feit dat het programma geen mogelijkheid biedt om een project voor een bepaalde LokSound versie automatisch te converteren naar een andere versie. Zeker voor conversies tussen versies 3.0 en 3.5 zou dat heel voor de hand hebben gelegen omdat er volgens mij weinig verschillen zijn in de hardware van LokSound-decoders 3.0 en 3.5. Wat wel mogelijk is: alle geluidsbestanden (WAV-files) uit een project voor een bepaalde versie extraheren en het geluidsschema als nieuw project voor de gewenste versie opnieuw opzetten. Een niet geringe klus!
 
Verder blijkt dat sommige geluidsprojecten simpelweg niet passen in mijn Mehano loc omdat er te weinig geheugen aanwezig is voor opslag van het geluidsschema. LokSound 3.0 decoders zijn vermoedelijk altijd met slechts 1 MByte (8 Mbit) geheugen uitgerust, in elk geval de 3.0 decoder die in mijn Mehano loc zit. LokSound 3.5 decoders kunnen zijn uitgerust met 1 MByte (8 Mbit) of 2 Mbyte (16 Mbit) geheugens. In 1 MByte geheugen past in totaal ongeveer 69 seconden aan geluid, in 2 MByte geheugen circa 138 seconden. Uiteraard kunnen ingewikkelder en uitgebreidere geluidsschema's alleen in decoders met 2 MByte geheugen worden geprogrammeerd.
 
Ik wil dat mijn G2003 een indrukwekkend geluid gaat produceren, dus heb ik het geluid van een Amerikaanse dieselloc type FP7 geprogrammeerd, dat is ESU geluidsproject "52436_LSV30_Diesel-US_Universal_FP7". Het uploaden duurt enkele minuten. Het geluid klinkt op hoog volume inderdaad zeer indrukwekkend en typisch Amerikaans. Vooral de hoorn klinkt fenomenaal.
Project geslaagd!

En zo klinkt het geluid (eigen MP3-opname)

 
 

Tweede project: een LokSound decoder met speaker inbouwen in mijn Roco model van de Duitse TEE VT601

Mijn Nederlandse TEE trein van Roco was standaard voorzien van geluid, mijn Duitse TEE niet en ik wil dat beide TEE-treinen brullend rond kunnen rijden.
Daarom ga ik in deze trein een LokSound-decoder 3.5 (voorzien van 2 MByte geheugen) met speaker monteren.
ESU levert voor deze trein een geluidsproject: "52439-LSV35-Diesel-VT11-5-Lyntog". Ik heb echter het geluidsproject "11419-LSV35-Diesel-Roco-VT115-Lyntog" gebruikt, wat Roco standaard in de TEE stopt. Dit project heeft extra geluidjes (waaronder ook een korte hoornstoot en een conducteursfluitje). Met voorkennis is inbouw altijd makkelijker en ik had al even gespiekt in een Roco model van de Duitse TEE die wel standaard was voorzien van geluid.
Lees verder het fotoverslag.
 
Na oplichten van het dak wordt een prachtige ruimte voor een rechthoekige speaker zichtbaar, de ronde past niet onder het gebogen dak. Het geluid kan na inbouw van de speaker door de ventilatieroosters in het dak naar buiten treden.

 
Even passen en... jammer, de speaker past niet onder het dak, ligt namelijk iets te hoog.

 
Dus moet het gearceerde stuk plastic en het groene stukje isolatieband worden verwijderd (linker foto), en dat was snel gebeurd (rechter foto), de motor is nu volledig zichtbaar (en blijft gewoon op zijn plaats zitten, want is aan de onderzijde in de metalen bodemplaat geschroefd).

 
Het plastic speakerhuis met de speaker zit klemvast in het gat boven de motor. De speaker is aangesloten op de LokSound-decoder die gewoon bovenop de print is gelegd (dat kan want de decoder is volledig omhuld door doorzichtige krimpkous) en de 8-polige steker is op de print in de TEE gestoken.

 
Nog even een stukje karton plaatsen zodat de bedrading van de decoder niet zichtbaar is door de ruitjes van het machinistenhuis en hierop twee zwaar geamputeerde poppetjes lijmen.

 
Het dak is weer op de loc teruggezet, de speaker is nauwelijks zichtbaar door de ventilatieroosters. De poppetjes kijken door de frontruitjes naar buiten.

 

De TEE kan nu op de programmeerrail van de Lokprogrammer worden geplaatst zodat het hierboven genoemde ESU geluidsproject "11419-LSV35-Diesel-Roco-VT115-Lyntog" kan worden geprogrammeerd.

En zo klinkt het geluid (eigen MP3-opname)
Allereerst enkele extra geluiden (compressor, radiator, mud), daarna het starten van de motor, het rijden en het uitzetten van de motor. Er tussen door de lange en korte hoorn en het conducteursfluitje.
Alle CV-register worden overigens in een project op een default waarde ingesteld. Feitelijk hoeft alleen het loc-adres (standaard op 3) op de gewenste waarde te worden ingesteld (in mijn geval op 601).

 


Website gertvanvoorst.nl - © Gert van Voorst - Gewijzigd op 28-6-2012.