Mijn Modelspoorbaan: treinprojecten

Roco NS TEE met warmwitte DigiRails binnenverlichting

 
WAARSCHUWING
De garantie op modelspoor-artikelen kan komen te vervallen wanneer wijzigingen
worden aangebracht. Klik op het gevarenlogo om meer over dit onderwerp te lezen.
 

Inleiding
De Roco NS TEE had ik eerder voorzien van zelfbouw binnenverlichting met gele TELUX-LED's.
Het resultaat zag er aanvankelijk redelijk uit maar na de montage van DigiRails LED-strips als binnenverlichting in de Artitec Plan-E-rijtuigen vond ik dat ook de NS TEE daarmee uitgerust moest worden, zeker toen Digirails in december 2009 haar LED-strips in de aanbieding deed.
Ik heb ook de gelegenheid aangegrepen om in de TEE zittende poppetjes te plaatsen. Die blijken achteraf vrij hoog te zitten wanneer je door de ramen kijken, dat komt door het wel erg hoog liggende interieur in de TEE, het is niet anders...
 
Wat is er nodig: 3 stuks 23 cm lange warmwitte LED-strips van DigiRails, type DR10GOLD.
De montage is eenvoudig. Roco heeft de rijtuigen van de TEE al voorbereid voor binnenverlichting. In elke bak zijn twee (bruine) draden op plafond-hoogte aanwezig, die direct gesoldeerd kunnen worden op de grote vierkante soldeerpunten die aan beide uiteinden van de DigiRails LED-strips aanwezig zijn. Het maakt niet uit aan welk uiteinde van de LED-strip de draden worden gesoldeerd, de soldeerpunten zijn namelijk onderling doorverbonden. Het maakt evenmin uit welke bruine draad op welk soldeerpunt wordt gesoldeerd.
 
Het is handig om vóór inbouw op alle LED-strips de verlichtingssterkte in te stellen met behulp van een kleine schroevendraaier. Ná inbouw is dat lastig want de instelpotmeters op de LED-strips wijzen na inbouw naar beneden en je kunt er dus niet meer bij. Bovendien heb ik geconstateerd dat op alle door mij gebruikte LED-strips de beide potmeters op een strip, die gebruikt worden om voor een groepje LED's op de strip de lichtsterkte in te stellen, verschillend zijn ingesteld waardoor dus de twee groepen LED's niet met dezelfde intensiteit licht afgeven.
Ik heb het instellen ven beide potmeters uitgevoerd door de strips aan te sluiten op een gelijkspanningsvoeding van +15 Volt en vervolgens beide potmeters op een strip zó in te stellen dat de lichtsterkte van beide LED-groepen hetzelfde is en de totale opgenomen stroom ongeveer 16 milliAmpère bedraagt.
Voor degenen die niet over een voeding beschikken, zo kan het ook: alle LED-strips in de rijtuigen leggen (nog niet fixeren) en de bruine draden hierop solderen, vervolgens de rijtuigen en het motorrijtuig op de rails zetten en onderling aankoppelen, dan de binnenverlichting activeren en op het oog de lichtsterkte van elke LED-groep met behulp van de instelpotmeters op hetzelfde nivo instellen.
 
De foto's met begeleidende tekst vertellen verder het inbouw-verhaal.
 
 
 
Bruine draden op LED-strips solderen
De twee bruine draden, die in elke TEE-bak op plafondhoogte aanwezig zijn voor aansluiting van binnenverlichting worden gesoldeerd op de grote vierkante soldeerpunten aan één van beide uiteinden van de DigiRails LED-strip (het maakt niet uit welk uiteinde).

 
TEE Coupérijtuig
Een complete LED-strip wordt hierboven gemonteerd. Ik heb dat gedaan op stutjes van in totaal 3 mm karton die bovenop het interieur zijn gelijmd, die waren nog aanwezig ten behoeve van de oude zelfbouw-binnenverlichting. Echt noodzakelijk is dat zeker niet. De LED-strips heb ik met stukjes dubbelzijdig klevend plakband op de kartonnen stutjes bevestigd (ik heb "tapijtband" gebruikt).

 

TEE Restauratie/zitrijtuig
Ook hier kan een complete LED-strip gemonteerd worden. De keuken is ook verlicht, de zijgang achter de keuken niet, maar dat is niet echt storend.

 

TEE Koprijtuig
Hier kan geen complete LED-strip worden geplaatst, omdat het interieur van de cabine in de weg zit, er moet een stukje van ca. 3 cm van de LED-strip worden afgezaagd, op de aangegeven zaagsnede. Dit stukje wordt later gebruikt in het motorrijtuig. De draden voor de binnenverlichting moeten na inkorten op de grote soldeervlakken worden gesoldeerd, niet op de kleine!

 

TEE Motorrijtuig
Roco heeft geen voorbereidingen getroffen om de ruimtes voor het personeel in het motorrijtuig te verlichten. Dat kost dus iets meer moeite.
Het eerder afgezaagde stukje LED-strip met 2 LED's komt van pas, want kan nu worden gemonteerd boven de ruimtes voor het personeel. De voedingsdraden worden op de kleine soldeerpunten van de LED-strip aangesloten (nabij de zaagsnede) en niet op de grote soldeerpunten die normaal worden gebruikt!. Let hierbij op de juiste polariteit (aangegeven met + en -).
De beide bruine draden voor de binnenverlichting, zoals die wordt doorgevoerd naar alle rijtuigen, is op de print in de motorbak beschikbaar.
Er zijn echter enkele extra onderdelen nodig om het stukje LED-print aan te kunnen sluiten, die zitten namelijk niet meer op het afgezaagde stukje LED-strip, namelijk een weerstand van 4,7 kOhm en een kleine bruggelijkrichter.
De bruggelijkrichter wordt met superlijm op een relais op de print vastgezet. De beide wisselspannings-aansluitingen (gemarkeerd met ~) van de bruggelijkrichter worden met stukjes draad gesoldeerd op de soldeerpunten op de print in de motorbak waarop ook beide bruine draden zijn aangesloten.
De plus (+) en de minus (-) aansluiting van de bruggelijkrichter wordt met draadjes aangesloten op de LED-strip, de plus-aansluiting via de weerstand van 4,7 kOhm om de LED-stroom te beperken.
Wat dat beenloze mannetje uitvoert op de vloer? Er moet toch iets te zien zijn wanneer je door de ramen naar binnen gluurt!

 
 

Het resultaat
Een fraaie binnenverlichting die het standaard meerkleurige interieur van de Roco NS TEE goed doet uitkomen.

 
 

Problemen met de koppeling
De Roco TEE heeft een doorgaande 4-polige elektrische verbinding vanaf het motorrijtuig naar alle volgrijtuigen via de koppeling. Het koppeldeel wordt gevormd door een dubbelzijdig printplaatje met aan de bovenzijde en onderzijde twee van elkaar geïsoleerde vertinde kopervlakken. De beide uiteinden van de koppelprint wordt gestoken in het koppelingshuis van 2 rijtuigen. Een palletje aan een fragiel stukje plastic aan de onderzijde van het koppelingshuis valt in het gaatje aan elk uiteinde van de koppelprint en voorkomt dat de koppelprint losschiet.
Het fragiele stukje plastic (op de foto hiernaast blauw gekleurd) breekt echter makkelijk af en dat is bij mijn TEE bij beide koppelingshuizen van rijtuig 2 gebeurd. Ik weet niet op welke plek het is gebeurd en ik heb de stukjes plastic ook niet teruggevonden...
Om te voorkomen dat het bij nog meer koppelingshuizen optreedt, heb ik de volgende maatregelen genomen:
 
(1) Aan de onderzijde van alle nog intacte koppelingshuizen heb ik een stukje transparant plastic van ca. 5 x 6 x 0,3 mm gelijmd met superlijm. Het plaatje is gelijmd op de randen van het koppelingshuis èn aan het stukje plastic met het palletje in het midden. Hopelijk wordt hierdoor voorkomen dat het stukje plastic met palletje afbreekt.
Onderstaande foto toont het opgelijmde plaatje plastic (voorzien van een zwarte cijfer 3).
(2) Aan de bovenzijde van elk koppelprintje heb ik een deel van de kopervlakjes weggevijld, zodat de koppelprint makkelijker in het koppelingshuis glijdt.
(3) Aan de onderzijde van elk koppelprintje heb ik beide gaatjes voorzichtig ontbraamd en iets opgeruimd met een HSS-boortje van 2,5 mm (met de hand en niet met een boormachine!). Het palletje in het koppelingshuis valt nu makkelijker in het gaatje.
(4) Om aankoppelen te vergemakkelijken heb ik de zijkanten van het brede deel van de koppelprint aan beide zijden schuin afgevijld, zoals op de foto hieronder met blauwe streepjes is aangegeven. De kopercontactjes kunnen zo makkelijker op de koppelprint schuiven.
(5) In rijtuig 2, met de defecte koppelingshuizen, heb ik de koppelprint in beide koppelingshuizen gefixeerd met wat superlijm. De koppelprintjes kunnen niet meer uit dit rijtuig genomen worden. Dat is geen probleem want de koppelingshuizen waarmee dit rijtuig wordt verbonden zijn nog intact.
(6) Het koppelen van de rijtuigen blijft een lastig karwei. Ik houd als procedure aan om eerst beide koprijtuigen van de baan af te koppelen met de volgrijtuigen, dan beide treinhelften op de rails te plaatsen en vervolgens beide treindelen voorzichtig te koppelen. Aankoppelen gaat makkelijker wanneer de beide te koppelen rijtuigen iets worden opgetild.
 
 
Hier is zichtbaar welke bewerkingen ik heb uitgevoerd om de koppeling te verbeteren.


 
 

CV's programmeren voor extra effecten
Gloeilamp-effect in frontlichten
Programmeer in CV's 113 en 114 de waarde 127.
De witte en rode frontlichten zullen bij aan/uit langzaam feller en zwakker worden. Werkt niet voor de frontlichten op de stuurstand, omdat die hun voeding via een as-schakelaar rechtsstreeks vanaf de baanspanning krijgen.
 
Geluid van remmen
Programmeer in CV4 de waarde 20. In CV64 de waarde 7. In CV's 136 en 139 de waarde 128 (dynamische rem, er wordt sneller geremd).
Andere instellingen: CV2: 1; CV3: 15; CV5: 64; CV6: 25.
Stel in Koploper als minimale snelheidsstap in: 4. Er is dan een mooi remgeluid hoorbaar, terwijl de loc na instellen van snelheidsstap 0 slechts zo'n 5 cm doorloopt.


Website gertvanvoorst.nl - © Gert van Voorst - Gewijzigd op 28-6-2012.